Duurzaam: de Groene troonrede

Het kabinet Balkenende lijkt lam; een onderzoek naar bezuinigingsmogelijkheden, nota bene door ambtenaren zélf, is  waar het op wacht om crisismaatregelen te nemen. Ook op het gebied van duurzaamheid, het gebied waar minister Jacqueline Kramer namens het kabinet de scepter zwaait, lijkt het dweilen met de kraan open.

Wij vinden het waard hier ruimte te geven aan hun visie en inzichten.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Groene Rede

Prof. Lucas Reinders en Ir. Jeroom Remmers © 2009

Ir. Jeroom Remmers

Leden van de Staten-Generaal, op en na Prinsjesdag was er massale kritiek op de regeringsplannen. Dit vraagt om een nieuwe groene troonrede met meer visie, waarin de regering toch nu al kiest voor grote besluiten. Bij deze.

De huidige tijd vraagt om bereidheid tot verandering. Want het wordt nooit meer zoals het vroeger was. Dit was zo na de oliecrisis in de jaren zeventig, en nu weer dankzij de huidige energie- en klimaatcrisis en de financieel-economische crisis. Beperkingen in onze consumptie zijn onvermijdelijk.

In 1988 stelde de Koninklijke kerstboodschap: „Langzaam sterft de aarde en wordt het onvoorstelbare, het einde van het leven zèlf tóch voorstelbaar”. Inmiddels is ruim 25% van het leven op aarde – onze biodiversiteit – inderdaad al afgestorven. Door het groeiende energiegebruik stijgen broeikasgassen zo hard dat het klimaat ontwricht raakt met massale, dodelijke gevolgen voor mens en natuur.

Wetenschappers stellen geschokt dat het 6 graden warmer kan worden. Twee graden stijging is maximaal om zeer drastische, onomkeerbare gevolgen te voorkomen. Ter vergelijking: 2 graden kouder betekent een ijstijd. We moeten 80% minder fossiele brandstoffen gebruiken over 15 tot 40 jaar.

Prof. Lucas Reinders

De regering haalt haar eigen milieu- en klimaatdoelen voor 2020 lang niet, zo lieten onderzoekers in opdracht van de regering begin september weten. Drastisch overheidsingrijpen is nodig gericht op 80% reductie van fossiele brandstoffen. Het zijn oncomfortabele maatregelen, grenzend aan het onaanvaardbare.

Als we niets doen, zijn de kosten vijf keer zo hoog als wanneer we investeren in de CO2-reductie. De regering zal daarom de volgende verplichtende maatregelen in 2010 invoeren. Nieuwe kolencentrales worden indirect verboden door net als in andere landen een zeer hoge CO2-heffing in te voeren voor de elektriciteitsproductie.

Ook wordt de plicht opgelegd om vrijgekomen CO2 bij verbranding van kolen zonder subsidie veilig op te slaan in de bodem. Alle bestaande woningen en kantoren moeten in 2015 verplicht geïsoleerd zijn (vloer, muren, dak, dubbelglas), zodat alle gebouwen dan op energielabel B uitkomen, met uitzondering van monumenten. De regering vraagt daarom met klem uw spaargeld hiervoor te reserveren en uw vakanties uit te stellen. Zij roept het bedrijfsleven op genoeg bouwvakkers hiervoor op te leiden.

Nieuw is dat de regering werkt aan maatregelen om de consumptie van vlees, zuivel en vis terug te dringen in Nederland en internationaal. De Nederlander eet gemiddeld 84 kg vlees per jaar. Dit moet terug naar 40 kg, het mondiale gemiddelde. De veehouderij veroorzaakt minstens 12% van de mondiale uitstoot van broeikasgassen, vergelijkbaar met de uitstoot van alle personenauto’s. Zij is tevens verantwoordelijk voor 30% van de aantasting van de biodiversiteit en veel waterverspilling.

Prins Willem Alexander heeft daarom afgelopen mei op de Duurzaamheidconferentie van de VN al opgeroepen tot een lagere vleesconsumptie. Zon’ 80% van het landbouwoppervlak is in gebruik voor de productie van vlees en zuivel. De vleesconsumptie dreigt mondiaal binnen 20 jaar met 50% toe te nemen. De aarde trekt dit niet en wij mensen ook niet. Daarom voert de regering een milieu-accijns in op vlees van 2 euro per kilo, gedifferentieerd naar milieu- en gezondheid.

Vooral de overmatige vleesconsumptie lijkt niet meer van deze tijd. Niet alleen vanuit persoonlijk oogpunt, wat steeds méér blijkt, maar ook de consequenties van vleesconsumptie, op het leven op Aarde zijn substantieel! (klik op het plaatje voor de film 'Meat the Truth'

De huidige vleesconsumptie is 1,5 tot 2 keer te hoog uit oogpunt van gezondheid. Door minder vlees te eten, besparen we even veel broeikasgassen als via de kilometerheffing, terwijl het ons geld bespaart.  Een leefstijl met een 43% lager (in)direct energiegebruik biedt perspectief, omdat uit onderzoek van BuildDesk blijkt dat het huishoudbudget met 20% omhoog gaat door andere consumptiekeuzes te maken.

De nieuwe Crisis- en Herstelwet zal niet door de Koningin getekend worden. Dit blijkt een grote stap op de verkeerde weg om omstreden en milieuvervuilende projecten toch door te laten gaan. Er komt nieuw klimaatbeleid voor lucht- en scheepvaart, vracht- en bestelauto’s en een kilometerheffing in 2011. Daarnaast stelt de regering 20 commissies in voor invoering van systemen die leiden tot 20% besparing, bijvoorbeeld benzine op de bon zoals in de jaren ’70. Dit geldt ook voor aardgas. En voor vlees, als de milieuaccijns onvoldoende werkt.

Onze aardgasvoorraad raakt te snel op. Het winningstempo gaat omlaag om vele generaties na ons ook van aardgas te voorzien. De regering wil dat de aardgasbaten vanaf 2011 zodanig geïnvesteerd worden dat er net zoveel energie duurzaam wordt opgewekt of bespaard, als er jaarlijks aan aardgas wordt gewonnen, uitgedrukt in pegajoule. Zo kan Nederland voldoende geld vrij maken voor duurzame energie opwekking (20% in 2020, 80% in 2050) en voor energiebesparing. Energiebedrijven krijgen de plicht om elk jaar 1,5% meer duurzame energie te maken. Gemeenten moeten routekaarten opstellen om rond 2030 energieneutraal te worden.

De regering wil de rekening van de financieel-economische crisis en de klimaat- en energiecrisis niet doorschuiven naar jonge en toekomstige generaties. Daarom gaat de AOW-leeftijd naar 67 jaar, wordt de hypotheekrente-aftrek ingeperkt voor woningen boven 300.000 euro en zullen rijkeren hogere belastingen betalen. Hoge inkomensgroepen dragen relatief het meest bij aan het milieuprobleem en de vervuiler dient te betalen.

De regering werkt een ‘Green new deal’ uit, waarbij groene sectoren gestimuleerd worden om 1 miljoen nieuwe banen te scheppen. Milieuheffingen gaan omhoog, lasten op arbeid gaan omlaag. Op producten met een duurzaamheidkeurmerk wordt een fiscale korting ingevoerd van 20%*). Door de verplichte energiebesparing in woningen, krijgen huishoudens na 5-10 jaar een veel groter besteedbaar inkomen omdat de autonoom stijgende energierekeningen halveren.

Nederland heeft veel te winnen bij een duurzame en open wereldeconomie. Nederland zet zich in voor een eerlijke wereldhandel waarbij verstorende subsidies in rijke landen afgeschaft worden en handelsregels niet meer boven sociaal- en milieubeleid staan. Mede dankzij de inzet van prinses Maxima zal de regering meer investeren in de verstrekking van microkredieten.

Het VN klimaatakkoord dat in december in Kopenhagen getekend moet worden, zal alleen slagen als rijke landen arme landen financieel steunen. Het klimaat is al zo ver op streek dat vele oogsten mislukken, de honger in de wereld weer groeit en droogtes en overstromingen vaker optreden. Om arme landen internationaal te steunen bij het aanpassen aan klimaatverandering en bij de omschakeling naar duurzame energie, wordt 0,2% van ons bruto nationaal product extra vrij gemaakt, zodat de totale ontwikkelingshulp groeit naar 1%.

Leden van de Staten-Generaal, ons land staat voor een uitzonderlijke, maar geenszins onmogelijke opgave. Met vastberadenheid en bereidheid tot verandering kunnen wij de kansen benutten om Nederland sterker uit de crisistijden tevoorschijn te laten komen.

Op u, leden van de Staten-Generaal, rust de verantwoordelijkheid uit te stijgen boven partij- politieke belangen.

Want de toekomst van de Aarde en de mensen zelf staat op het spel.

Prof. Lucas Reijnders en ir. Jeroom Remmers

Lucas Reijnders is hoogleraar milieukunde aan de UvA, hoogleraar milieuwetenschappen aan de Open Universiteit Heerlen en medewerker van Natuur en Milieu. In 2004 eindigde hij op een gedeelde tweede plaats bij de Verkiezingen voor de Grootste Groene Nederlander.

Jeroom Remmers is senior adviseur klimaat & beleid bij adviesbureau BuildDesk (schrijft op persoonlijke titel). Hij werkte bij de VNG en Natuur en Milieu en was oprichter van twee jongeren milieu organisaties JMA en NJMO. Hij won de CDA-rentmeesterprijs in 2007 van Pieter van Geel, met het bovengenoemde plan voor fiscaal voordeel op keurmerkproducten.