Van onze verslaggever: Theo Koelé
Bron: Volkskrant
DEN HAAG – RTL Nieuws probeert via de rechter notulen van de ministerraad te bemachtigen om te achterhalen waarom Nederland de Amerikaanse invasie van 2003 in Irak politiek heeft gesteund. Hoofdredacteur Harm Taselaar noemde het donderdag onverteerbaar dat in Den Haag ‘de onderste steen niet boven komt’, door de weigerachtige houding van de regering.
Een parlementair onderzoek naar de aanloop van de Irakoorlog is door opeenvolgende kabinetten-Balkenende van de hand gewezen. Bij de laatste kabinetsformatie accepteerde de PvdA onder zware druk van het CDA dat er geen onderzoek komt.
De Amsterdamse advocaat Jan van der Grinten acht de kansen van RTL Nieuws niet groot. Hij staat al maanden de Volkskrant bij, die het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft gevraagd om openbaarmaking van – deels uitgelekte – documenten over hetzelfde onderwerp.
De Amsterdamse rechter, bij wie RTL Nieuws nu aanklopt, heeft onlangs bepaald dat de Volkskrant recht heeft op een zeer beperkt deel van de informatie. De rechtbank vernietigde weliswaar een afwijzing door het ministerie van Buitenlandse Zaken, maar de Volkskrant kreeg slechts de beschikking over enkele passages uit uitgebreide diplomatieke correspondentie.
De hoofdredactie liet het daarbij niet zitten, en besloot naar de Raad van State te stappen om de volledige correspondentie te verkrijgen. Die procedure loopt nog.
De kans dat notulen op verzoek van RTL Nieuws worden vrijgegeven, acht advocaat en mediaspecialist Van der Grinten klein. Hij wijst op een uitspraak van de Raad van State uit 1990, waarbij een verzoek om openbaarmaking van notulen werd afgewezen. Dat gebeurde met een verwijzing naar beleidsopvattingen van individuele bewindslieden.
De Volkskrant en RTL Nieuws vingen bot bij respectievelijk de ministeries van Buitenlandse Zaken en Algemene Zaken, toen ze een beroep deden op de Wet Openbaarheid van Bestuur (WOB). De argumenten van beide departementen zijn vergelijkbaar. Er kunnen geen ‘persoonlijke beleidsopvattingen’ worden prijsgegeven, van ambtenaren noch van politici. Bovendien zou openbaarmaking de betrekkingen tussen Nederland en andere landen schaden.
De Volkskrant heeft vorig jaar in een hoorzitting op het ministerie van Buitenlandse Zaken betoogd dat ‘beslissingen met betrekking tot oorlog behoren tot de zwaarste die een regering kan nemen. Daarom dient controle door zowel parlement als media optimaal te zijn’. Ook werd verwezen naar de steeds terugkerende politieke discussie over de Irak-oorlog.
De regering staat op het standpunt dat het parlement afdoende is geïnformeerd. De officiële reden waarom Nederland politieke steun bood aan de Amerikaanse invasie is de weigering van dictator Saddam Hussein om gehoor te geven aan een reeks VN-resoluties.
Sommige media, maar ook leden van de Eerste Kamer nemen vooralsnog geen genoegen met deze verklaring. Senatoren van PvdA, SP, GroenLinks en D66 hebben afgelopen zomer een waslijst van vragen opgesteld, waarop het kabinet eind dit jaar antwoord zal geven. Vervolgens buigt de Eerste Kamer zich over de vraag of er alsnog een parlementair onderzoek moet komen.
Cruciaal daarbij is de rol van de PvdA. Sociaal-democratische senatoren zijn, anders dan hun collega’s in de Tweede Kamer, formeel niet gebonden aan het regeerakkoord, dat een onderzoek uitsluit.
Wees de eerste om te reageren!