Duurzaam: Hoe spiritualiteit een consumptieartikel werd.

Het tijdschrift Happinez is in 5 jaar tijd een hit geworden; veel gelezen en ook een commerciële hit. Veel mensen herkennen zich kennelijk in dit nieuwe tijdschrift en vinden er zaken in terug waar ze in deze tijdsgeest mee rondlopen. Petje af voor bedenker Inez van Oord, die al veel prijzen in de wacht mocht slepen als getalenteerd hoofdredacteur, o.a. voor haar eerdere hit uit de jaren 1990: ‘SEASONS’, een tijdschrift op het gebied van ‘buitenleven’. Buiten-leven?

Er is dus een soort ‘brug’ tussen de beide tijdschriften en niet alleen die van Inez zelf. Ik zou die brug als de ‘Landrover’ willen betitelen en daar bedoel ik dan niet alleen het merk luxe-4-wheeldrive mee, maar ook de letterlijke betekenis. Laat ik dat uitleggen.

De doelgroepen van de beide tijdschriften kunnen zich beiden in de ‘Landrover-achtige-advertenties’ vinden, die  in beide bladen staan. Dat is één. Maar de Landrover-brug is ook te vinden in de figuurlijke zoektocht die men onderneemt met een Landrover.. Want zeg nou zélf, waar heb je hier in Nederland nou een Landrover écht voor nodig. Is het niet letterlijk, een figuurlijke tocht..?

Met de Landrover naar de kust om daar te mediteren?

Het is op dit moment bar weer, en inderdaad zullen deze auto’s veel minder moeite hebben met hun tocht als menig andere auto, maar we hebben het niet over excessen, over uitzonderingen. De Landrover ondersteunt de menselijke zoektocht naar…

Zowel Seasons als Happinez zijn spiegels van de maatschappij waar jij en ik in leven. Ze tonen onze zoektocht naar… Onze zoektocht naar betekenis in het leven. In het geval van SEASONS was dat de ‘mooie’ materiële buitenkant vooral, waar je van geniet. Geniet omdat je wat bereikt hebt in het leven, materiële welvaart, zekerheid. Een Landrover wellicht, die klaar staat om je ‘ergens’ naar toe te brengen…

En bij Happinez natuurlijk de zoektocht naar binnenkanten, naar het pad-van-bewustwording. Maar doe je dat met een Landrover is de vraag..??

Want het is natuurlijk een zoektocht, een ontdekkingsreis op een niet-materieel pad, waar je als fysiek mens wel met het fysieke tijdschrift in handen zit; wellicht zelfs in je Landrover.. Wat een giller niet? Hoe prachtig dat het leven ons deze kennelijke tegenstellingen zo mooi spiegelt.

En besef ajb dat ik het hier absoluut niet over ‘goed’ en ‘fout’ heb, of over ‘hoger’ en ‘lager’ of iets dergelijks. Ligt de valstrik misschien precies omgekeerd? Door het een af te wijzen, door het als bijvoorbeeld ‘oppervlakkig’ te betitelen, bewijzen we onszelf geen dienst. Is spiritualiteit altijd niet-materieel..?

Is onze fysieke wereld niet simpel de spiegel van ons eigen innerlijk.?

Het gaat uiteindelijk toch om de prachtige ont-wikkeling van het proces dat wij mensen ondergaan, en dat we zo prachtig terugzien in ‘Spiritualiteit als consumptie-artikel’. En laat dat nou net de titel zijn van dit artikel.. Veel plezier ermee, waar je ook bent op je zoektocht? Misschien wel in je Landrover..

Onder het artikel een aantal uitspraken van Happinez-bedenker Inez van Oord, de vrouw die Happiness in de ‘z’ van zakelijk zocht…

XX

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

X

Hoe spiritualiteit een consumptieartikel werd.

Klaas Rozemond © 2010

“Scheurkalenders, massagerollers, engelenstenen en andere spirituele speeltjes zijn geen werkelijk alternatief voor het materialisme van deze tijd. In de maand van de spiritualiteit, aan het eind van een jaar van economische crisis, kon het niet uitblijven: van diverse kanten klinkt weer het pleidooi voor geestelijke inkeer. Mensen moeten proberen om het materialisme te beteugelen en dat kan alleen door een spirituele renaissance.

Nu ook de 'Happinez-agenda', om een jaar lang in het NU te leven, te plannen en telkens de Buddha op de cover tegen te komen op je zoektocht.. Deze cover is van 2008..!

Mensen moeten zich veel meer bekommeren om het welbevinden van hun ziel. Etcetera.Het is een boodschap die niet alleen door de klassieke religies wordt verkondigd, maar ook door de boodschappers van de nieuwe spiritualiteit. Zij bieden hun boodschappen aan in de vorm van allerlei spirituele diensten, met de daarbij behorende boeken, scheurkalenders, massagerollers, engelenstenen en andere spirituele speeltjes die via de Homeshopping bijlage van het glossy ’mind style magazine’ Happinez kunnen worden besteld.

Nu is het de vraag of de nieuwe spiritualiteit werkelijk een alternatief biedt voor het materialisme van deze tijd. Het lijkt er veel meer op dat spiritualiteit zelf een onderdeel is geworden van een ontspoorde consumptiecultuur.

Er is een omvangrijke economische markt ontstaan van spirituele producten en diensten en er moet ook veel geld worden betaald voor al die nieuwe vormen om je eigen ziel te verzorgen. De spirituele markt van welzijn en geluk wordt gekenmerkt door een ongeremde jacht naar allerlei vormen van geestelijk genot.

Dit onbegrensde streven naar genot zal uiteindelijk zichzelf onderuit halen –dat is een materialistisch inzicht. Materialisme betekent niet dat je de materiële voorwaarden om op aarde te overleven ernstig verstoort en je eigen ondergang bespoedigt. Materialisme betekent dat je rekening houdt met de materiële gevolgen van je eigen activiteiten en je gedrag op die gevolgen afstemt.

Mensen moeten veel beter gaan nadenken over de materiële voorwaarden om op aarde te kunnen voortleven. Ze zullen radicaal materialistisch moeten worden en een groot deel van hun huidige behoeften moeten prijsgeven omdat ze anders hun eigen materiële bestaansvoorwaarden ondergraven.

Het is ook de vraag of de meeste behoeften die in de consumptiecultuur worden bevredigd wel echte materiële behoeften zijn, in de zin dat de bevrediging ervan tot duurzaam geluk leidt. Mensen besteden veel tijd, geld en energie aan zaken die er niet werkelijk toe doen, bijvoorbeeld aan de producten van de amusementsindustrie die iedere dag via de televisie of de computer kunnen worden geconsumeerd. Dat geldt ook voor veel spirituele goederen en diensten die door de vrije markt worden geproduceerd.

De menselijke beschaving roept begeerten in het leven waar mensen uiteindelijk niet gelukkiger van worden.

Ik pleit voor een ’materialistische’ spiritualiteit waarin mensen zo veel mogelijk overbodige behoeften opgeven om op aarde te kunnen overleven én spirituele gemoedsrust te vinden.

Deze analyse van de overbodigheid van veel consumptieve behoeften is niet nieuw. In de klassieke oudheid betoogde de filosoof Epicurus al dat de materiële behoeften van de mens beperkt zijn. De menselijke beschaving roept allerlei onnatuurlijke begeerten in het leven waar mensen uiteindelijk niet gelukkiger van worden.

Epicurus wees zeker niet iedere vorm van spiritualiteit af. Een belangrijke begeerte van de mens is volgens hem het vinden van geestelijke gemoedsrust. Op dit punt vertoont zijn filosofie een sterke gelijkenis met bepaalde spirituele tradities.

Ik pleit voor een ’materialistische’ spiritualiteit waarin mensen zo veel mogelijk overbodige behoeften opgeven om op aarde te kunnen overleven en spirituele gemoedsrust te vinden. Wie daartoe in staat is, heeft allerlei materiële zaken niet nodig en ook geen spirituele cursussen of therapieën om verlicht te worden of de wortels van het ware zelf te ontdekken.

Wie zijn consumptieve begeerten tot rust wil brengen, inclusief alle overbodige verlangens die worden opgewekt door de vrije markt van de nieuwe spiritualiteit: een simpele meditatie volstaat.”

Klaas Rozemond is auteur van het onlangs verschenen boek ’Het aardse leven’, over de godsdienstige en wetenschappelijke ideeën over het ontstaan van de wereld, het leven en de mens. Het boek is verschenen bij uitgeverij Veen Magazines. (Hier de lead naar dit boek)

X
X
X
X

X

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

X

Inez van Oord, bedenker van Happinez:

x
“Ik wens meer rust, meer stilte.“

X

Happinez gaat daar ook over: “Blijf bij jezelf. Alleen predik ik het wel, maar ik voer het niet uit; ik wil gewoon naar de bron.” Inez kijkt peinzend voor zich uit en vertelt:

“Kijk, de basis van het verhaal is dat ik zelf wilde uitzoeken welke wegen leiden naar ‘De Grote Geest’. Het begon bij mij, bij mijn particuliere wens. Inmiddels is die wens een groot, succesvol blad geworden en door extra mensen aan te nemen en door iemand op te leiden die mij kan vervangen, probeer ik zuiver te blijven. Maar wat ik écht zou willen, ligt eigenlijk in het verlengde van alles waar we over schrijven. Een blaadje maken is heel hard werken. Tja, een lastig onderwerp.”

Inez van Oord: "Ik heb me, in mijn jonge jaren, wel eens afgevraagd of ik niet van een andere planeet kwam; een planeet met een groot vrijheidsgevoel."

Ik wil naar de bron.

“Ik kan dit eigenlijk niet zeggen, maar ik kan er ook niet omheen draaien: succes kan belemmerend werken. Er komt een moment waarop ik moet stoppen; stoppen om verder te kunnen komen. Snap je dat? Ik ben een vrije geest, altijd al geweest. Misschien is het niet slim om dit tegen je te zeggen, maar ik heb me, in mijn jonge jaren, wel eens afgevraagd of ik niet van een andere planeet kwam; een planeet met een groot vrijheidsgevoel.

Weinig regels is soms lastig. Als het me niet bevalt, als het om een of andere reden niet goed voelt, dan stap ik op. Mijn ouders hebben mij daar altijd vrij in gelaten en graag had ik ze willen laten zien, dat die houding ook iets heeft opgeleverd. Een mens wil echt niet alleen maar nemen, hij is er ook om te delen. Ik was anders; anders dan de rest.

Bij mij zit het misschien wat vreemd verpakt – en ik geef toe dat het afstandelijk klinkt – maar toch: ik doe veel voor de lezers. Ik ben er uren, dagen, avonden mee bezig: hoe maak ik het zo mooi mogelijk?

Ik wil laten zien welke wegen er zijn, mensen helpen een antwoord te vinden op de grote levensvragen. Want sombere gedachten zijn niet mijn specialiteit; zo zit ik niet in elkaar.  Dat betekent ook dat je streng moet zijn voor jezelf: als iets je belemmert, moet je er vanaf.  Zodra ik van ‘mijn weg’ raak, krijg ik een tik om mijn oren: opletten!

Mensen die veel tegenslag hebben, moeten niet over hun ongeluk gaan nadenken, maar weten: dit is kennelijk niet mijn weg; dus een pad zoeken waar minder hinder is, dan rolt alles vanzelf.  Want iedereen komt met een pakket op aarde; probeer dus gewoon alles uit te pakken. En belemmeringen?

De film die mij na aan het hart ligt en ‘t allemaal uitbeeldt is ‘Samsara’.  Na een solitaire meditatie van 3 jaar heeft een jonge monnik een zucht naar wereldse zaken ontwikkeld in plaats van spirituele devotie. Hij verlaat daarom het klooster om de wereld – de Samsara – in te gaan. Vervolgens word hij verliefd, maakt kennis met seksualiteit, krijgt een kind en komt ook in aanraking met materialisme, jaloezie, overspel en ruzie. En uiteindelijk verlaat hij al dit wereldse voor een terugkeer naar het klooster.. Zelfs zijn bloedeigen kind..

En deze gedachte blijft daarbij bij me boven alles uitsteken: ‘Wordt spirituele verlichting bemoeilijkt door wereldse problemen, die vaak veel complexer zijn dan ze lijken…?’

(dit interview is een bundeling van citaten uit diverse publicaties)